Wetsvoorstel voor zelfidentificatie definitief ingetrokken
Op 13 januari 2026 trok het kabinet het wetsvoorstel in dat de deskundigenverklaring bij wijziging van de geslachtsregistratie wilde schrappen — na een motie van een Kamermeerderheid. Daarmee komt voorlopig een einde aan de route naar zelfidentificatie op eigen verklaring.
Het wetsvoorstel dat de voorwaarden voor wijziging van de geslachtsvermelding in de geboorteakte moest versoepelen, is definitief van tafel. Op 13 januari 2026 ontving de Tweede Kamer een brief van de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid waarin de intrekking van wetsvoorstel 35.825 wordt aangekondigd. Daarmee eindigt een wetstraject dat op 4 mei 2021 begon en dat had moeten leiden tot geslachtswijziging op basis van een enkele eigen verklaring, zonder tussenkomst van een deskundige of rechter.
Wat het voorstel wilde veranderen
Onder de huidige wet is voor wijziging van de geslachtsregistratie een verklaring van een deskundige nodig, die bevestigt dat de overtuiging blijvend van aard is. Het ingetrokken voorstel wilde die eis laten vervallen: een meerderjarige zou zijn geregistreerde geslacht voortaan kunnen wijzigen met een eigen verklaring bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, zonder onafhankelijke toets vooraf. Ook de rechterlijke tussenkomst bij wijziging voor minderjarigen zou vervallen.
Een lang aangekondigd einde
Het voorstel lag al langer stil. De Tweede Kamer verklaarde het in september 2023 controversieel, waarna behandeling niet meer werd hervat. Uiteindelijk verzocht een Kamermeerderheid het kabinet met een motie om het voorstel binnen een maand in te trekken. Na herhaalde oproepen vanuit de Kamer besprak het kabinet dat verzoek in de ministerraad en besloot het daaraan gehoor te geven — de formele intrekkingsbrief volgde op 13 januari 2026, een nadere toelichting op de intrekking werd op 7 april 2026 aan de Kamer gestuurd.
Waarom dit meer is dan een procedurele voetnoot
Voor critici van zelfidentificatie is de intrekking een principiële uitkomst, geen technische. De deskundigenverklaring was de enige onafhankelijke drempel in een procedure die doorwerkt in statistiek, sekse-gescheiden voorzieningen zoals vrouwenopvang en -sport, en de juridische betekenis van het begrip 'geslacht'. Zonder die toets zou, zo waarschuwden tegenstanders tijdens het debat, een verklaring alleen volstaan om de registratie te wijzigen — los van de vraag of daar een onderliggende genderincongruentie aan ten grondslag ligt. Zie ook Zelfidentificatie in cijfers: wat de biologie laat zien.
Wat er nu nog open ligt
De intrekking betekent niet dat het onderwerp van de agenda is. Een aparte discussie over een 'x'-registratie in de geboorteakte en de Basisregistratie Personen loopt nog los van dit wetsvoorstel door, evenals internationale ontwikkelingen — zoals de zaak die op dit moment voor het Indiase Hooggerechtshof speelt over de gevolgen van zelfidentificatie voor honderden wetsartikelen. Een nieuw Nederlands voorstel voor zelfidentificatie zou opnieuw langs de Tweede en Eerste Kamer moeten, met alle politieke onzekerheid van dien.
Saskia Weijermars
Redactie
Veelgestelde vragen
Wanneer werd het wetsvoorstel voor zelfidentificatie ingetrokken?
Op 13 januari 2026 stuurde de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid de Tweede Kamer een brief met de intrekking van wetsvoorstel 35.825. Het voorstel was in september 2023 al controversieel verklaard en lag sindsdien stil.
Wat zou het wetsvoorstel concreet veranderen?
Het zou de verplichte deskundigenverklaring bij wijziging van de geslachtsregistratie laten vervallen, zodat een meerderjarige die registratie kon wijzigen op basis van een eigen verklaring, zonder onafhankelijke toets vooraf.
Waarom werd het voorstel ingetrokken?
Een meerderheid in de Tweede Kamer verzocht het kabinet per motie om het voorstel binnen een maand in te trekken. Het kabinet besprak dit verzoek in de ministerraad en besloot eraan te voldoen; een nadere schriftelijke toelichting volgde op 7 april 2026.